do półtora metra» Fragment

„do półtora metra...» Fragment wywiadu.) Sygnalizuję zawczasu, nim słowo to zostanie starte na proszek, niezdatny nawet do umycia zębów dla sztubaka.
Rozmowa o hańbie. Luigi filozof, muzykolog, erudyta. Naphta skrzyżowany z Settembrinim. Ta książka kucharska z XVIII wieku to oczywiście jego pomysł. Spalany gorączką myślenia — rodzaj krzaku ognistego, buchającego cytatami. W nieopisanym napięciu ocala świat od pomyłek metodologicznych — świat jest dla niego wyłącznie zderzaniem się myśli — krzycząc narzuca mu swoje idee, cały w pasjach i przebaczeniach, pożerany bezinteresownością. To on dwadzieścia lat temu na wielkich schodach biblioteki dokonał aktu pogardy w stosunku do przyjaciela —
— hańba czasami powraca po latach w postaci skandalu. Tym razem wypłynęła jako skandal literacki pisarzowi, który przeszło dwadzieścia lat temu opublikował niegodny artykuł, cofnięto — w huku prasy i zgiełku opinii — przyznaną oficjalnie nagrodę. Był jednym z najwybitniejszych prozaików i eseistów (w Polsce ukazał się przekład jego tomu nowel); o jego uczynku wypowiadali się inni najwybitniejsi prozaicy i eseiści, z którymi łączył go wspólny światopogląd, należał blwiem do grupy pisarzy postępowych. Po rozbrojeniu armii włoskiej, gdy prawie cała Italia znalazła się w rękach Niemców, wydrukował w piśmie literackim esej krytyczny o twórczości jednego z swych przyjaciół. W podtekście ukryty był kamień na owe czasy ciężki zarzut judaizmu. „Nieczysty" pisarz ledwie uszedł z życiem. Esej był anonimowy, ale w tym samym mieście żył trzeci przyjaciel — czysty. Był obdarzony przenikliwością spojrzenia rozpoznał styl. W parę dni później czekał na wielkich schodach biblioteki. Gdy autor eseju zbliżył się do niego z wyciągniętą ręką, bez słowa plunął mu w twarz.“(9)